De circulaire economie verwijst naar een systeem van productie en consumptie waarbij materialen zo lang mogelijk in omloop blijven, door hergebruik, reparatie of recycling. In tegenstelling tot de lineaire economie volgt de lineaire economie een unieke route: extractie, productie, gebruik, en storting. Dit onderscheid, dat lange tijd beperkt was tot milieubeleid, vormt tegenwoordig de basis voor concrete investeringsbeslissingen, met name door middel van Europese regelgeving en de opkomst van thematische fondsen.
Stromen van materialen en waardecreatie: wat de cirkel verandert
In een lineair model neemt de waarde van een product onomkeerbaar af na het eerste gebruik. De geëxtraheerde grondstoffen doorlopen de productieketen slechts één keer voordat ze afval worden. De werkelijke kosten van deze route omvatten extractie, transport, verwerking en vervolgens de behandeling aan het einde van de levensduur.
Aanvullende lectuur : Begrijp EMDR-therapie: Een effectieve methode om trauma's en pijnlijke gebeurtenissen te verlichten
De circulaire economie grijpt op elke stap in om deze waardeverlies te vertragen of om te keren. Ecodesign verlengt de levensduur van producten. Herconditionering biedt hen een tweede gebruikscyclus. Geavanceerd recyclen herwint materialen die opnieuw in de productie worden geïntegreerd.
Het fundamentele verschil ligt niet alleen in recycling. Het gaat om de economische logica: de waarde van hulpbronnen in het systeem behouden in plaats van deze te vernietigen. Voor een investeerder vertaalt dit zich in bedrijven waarvan het verdienmodel is gebaseerd op de duurzaamheid van het product of de doorverkoop van secundaire materialen, en niet op versnelde vernieuwing.
Zie ook : Hoe een valse tennisracket te herkennen: tips en tekenen om te kennen
Begrijpen de verschillen tussen circulaire en lineaire economie stelt ons in staat om de veerkracht van een economisch model beter te evalueren in het licht van de schaarste aan hulpbronnen en de verscherping van regelgeving.
Regelgeving SFDR en Europese taxonomie: circulariteit als financieel criterium
De SFDR-verordening (EU 2019/2088) heeft circulariteit omgevormd tot een formeel duurzaamheidscriterium voor financiële producten. Voor deze tekst kon een fonds zich “groen” noemen zonder zijn doelstellingen te specificeren. Sinds de inwerkingtreding moeten beheerders hun producten classificeren op basis van hun niveau van milieudoelstellingen.
De fondsen die zijn geclassificeerd als artikel 9 SFDR hebben expliciet een duurzaam investeringsdoel. Verschillende van hen richten zich nu op bedrijven die bijdragen aan de transitie naar een circulaire economie: ecodesign, tweedehandsplatforms, geavanceerd recyclen, industrieel hergebruik.
De Europese taxonomie vult dit systeem aan door te definiëren welke economische activiteiten als duurzaam kunnen worden beschouwd. De transitie naar de circulaire economie staat daar tussen de erkende milieudoelstellingen. Voor bedrijven betekent dit dat hun circulaire praktijken direct invloed hebben op hun geschiktheid voor groene financiering en hun aantrekkelijkheid voor institutionele investeerders.
Wat dit verandert voor een portefeuille
Een investeerder die een thematisch fonds analyseert, moet controleren of de SFDR-classificatie is gebaseerd op meetbare circulariteitscriteria of op een eenvoudig generiek milieulabel. Het onderscheid tussen artikel 8 (bevordering van milieukenmerken) en artikel 9 (duurzaam doel) verandert de werkelijke samenstelling van de portefeuille.
Een artikel 9 fonds dat aan de circulaire economie is gewijd, investeert in concrete oplossingen, niet in bedrijven die zich alleen maar bezighouden met het marginaliseren van hun emissies. Deze regelgevende granulariteit is recent, en niet alle financiële producten integreren dit nog met dezelfde strengheid.
Investeringsfondsen in circulaire economie: een opkomende activaklasse
De afgelopen jaren hebben verschillende beheerders zoals Robeco, NN IP, BNP Paribas AM en BlackRock thematische fondsen gelanceerd die expliciet zijn gewijd aan de circulaire economie. Het Robeco Circular Economy fonds, bijvoorbeeld, positioneert zich als een actief beheerd fonds met als doel duurzame investeringen in de zin van artikel 9 van de SFDR-verordening, door oplossingen te financieren die de overgang naar een circulaire economie ondersteunen.
Deze fondsen investeren in bedrijven die zijn afgestemd op verschillende pijlers:
- Ecodesign van producten die zijn ontworpen om aan het einde van hun levensduur te worden gerepareerd, gedemonteerd of gerecycled, waardoor de afhankelijkheid van nieuwe grondstoffen wordt verminderd
- Hergebruik- en tweedehandsplatforms, die de levensduur van goederen verlengen en terugkerende inkomsten genereren op hetzelfde product
- Geavanceerd recyclen en de productie van secundaire materialen, die hulpbronnen tegen lagere energiekosten opnieuw in de productieketen integreren
Deze structurering creëert een investeringssegment dat zich onderscheidt van algemene milie benaderingen. Een “klimaat” fonds en een “circulaire economie” fonds richten zich niet op dezelfde bedrijven, ook al kunnen hun universums gedeeltelijk overlappen.
Een circulaire investering evalueren: de criteria die tellen
Het label “circulair” is niet voldoende om de soliditeit van een investering te kwalificeren. Verschillende elementen maken het mogelijk om een bedrijf dat echt betrokken is bij dit model te onderscheiden van een bedrijf dat de term voor communicatiedoeleinden gebruikt.
- Het percentage van de omzet dat wordt gegenereerd door circulaire activiteiten (reparatie, verhuur, doorverkoop van materialen) in verhouding tot klassieke lineaire activiteiten
- De integratie van ecodesign vanaf de productontwikkelingsfase, verifieerbaar door certificeringen of meetbare toezeggingen
- De traceerbaarheid van de gebruikte secundaire grondstoffen in de productie, die de blootstelling aan bevoorradingsspanningen vermindert
- De afstemming op de Europese taxonomie met betrekking tot het doel van de transitie naar de circulaire economie
Bedrijven waarvan het model afhankelijk is van de snelle veroudering van producten zijn structureel blootgesteld aan de verscherping van regelgeving en de evolutie van consumentengedrag. Daarentegen positioneren bedrijven die hun inkomsten halen uit de levensduur van goederen of de valorisatie van afval zich op een convergerende regelgevende en markttrend.
De grens tussen lineaire en circulaire economie is niet binair. De meeste bedrijven bevinden zich ergens op een spectrum, met meer of minder geavanceerde praktijken afhankelijk van de segmenten van hun activiteit. Voor een investeerder is de uitdaging om de snelheid en geloofwaardigheid van deze transitie te meten, niet om bedrijven in twee hermetisch afgesloten vakken te classificeren.